10 SỰ KIỆN KINH TẾ NỔI BẬT NĂM 2017

02/02/2018 09:22
10 SỰ KIỆN KINH TẾ NỔI BẬT NĂM 2017

Năm 2017 đã qua với rất nhiều niềm vui và cũng còn nhiều trăn trở. Nhưng nếu nhìn vào toàn bộ nền kinh tế, chúng ta vẫn có cơ sở để hi vọng một sức bật mới trong năm 2018, Tạp chí Gỗ Việt xin điểm lại 10 sự kiện kinh tế nổi bật năm 2017 để chúng ta có thêm những kì vọng trong năm mới.

 


 1.APEC 2017 quy tụ các cường quốc 

Sự kiện đối ngoại quan trọng nhất năm 2017 diễn ra đầu tháng 11 với 21 lãnh đạo nền kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương nhóm họp tại Tuần lễ cấp cao APEC Đà Nẵng. Hà Nội cũng lần đầu tiên đón hai cường quốc hàng đầu thế giới Trung Quốc và Mỹ tới thăm cấp nhà nước trong hai ngày liên tiếp. Các hợp tác song phương với Mỹ trị giá 12 tỷ USD và một loạt thỏa thuận, ghi nhớ trong nhiều lĩnh vực với Trung Quốc đã được ký kết. 
Giữa bối cảnh Mỹ rút khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), nguy cơ chia rẽ, bảo hộ hiện hữu, Việt Nam và 10 thành viên APEC khác vẫn thông qua Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) nhằm thúc đẩy tự do thương mại. APEC Việt Nam còn trở thành nơi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình lần đầu tiên đưa ra tầm nhìn chiến lược trong nhiệm kỳ của mình với khu vực và thế giới. 
“Với APEC 2017, Việt Nam không chỉ tái khẳng định chính sách hội nhập quốc tế sâu rộng, mà còn làm nổi bật tầm nhìn chiến lược về một Châu Á - Thái Bình Dương hòa bình, ổn định, năng động, tiếp tục là đầu tàu cho tăng trưởng và liên kết kinh tế khu vực cũng như toàn cầu”, tờ Independent của Anh bình luận.
2.GDP tăng cao hơn dự đoán 
Năm 2017 đánh dấu sự tăng trưởng bất ngờ của GDP cả năm đạt 6,81%. Trong 2 quý đầu năm, tăng trưởng GDP đều đặn và đánh dấu bước tăng trưởng bứt phá với mức 7,46% vào quý 3 năm 2017. Theo lý giải của Tổng cục Thống kê, bước tăng trưởng này đạt được nhờ vào sự tăng trưởng của ngành thủy sản, chuyển dịch cơ cầu từ cây lúa sang nuôi trồng thủy sản. Ngoài ra, mức tăng trưởng này cũng nhờ vào việc mở rộng sản xuất của các tập đoàn kinh tế lớn, cũng như nỗ lực của các ngành khác đã mang lại động lực tăng trưởng khả quan cho ngành công nghiệp chế biến, chế tạo. Mức tăng trưởng GDP 6,81% đã vượt mốc kế hoạch Quốc hội đề ra trong năm 2017.
 3.Kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 420 tỉ USD ​
Ngày 19/12, Tổng cục Hải quan tổ chức lễ ghi nhận xuất nhập khẩu (XNK) hàng hóa của Việt Nam đạt mốc 400 tỉ USD. Vượt qua những khó khăn, thách thức cả chủ quan lẫn khách quan, Việt Nam đã có những bước tiến mạnh mẽ trong hoạt động XNK. Cụ thể, bước vào đầu thập niên của thế kỷ 21 (năm 2001), tổng kim ngạch XNK của Việt Nam mới chỉ ở con số khiêm tốn hơn 30 tỉ USD. Tháng 12/2007, sau khi Việt Nam trở thành thành viên chính thức của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), kim ngạch XNK đạt hơn 100 tỷ USD. Hơn 4 năm sau (2011), quy mô XNK đã tăng gấp đôi, đạt 200 tỷ USD. Bốn năm sau đó (2015) đã lên 300 tỉ USD. Hai năm tiếp theo, tổng kim ngạch XNK đã đạt 400 tỉ USD. Như vậy, sau 10 năm gia nhập WTO, tổng kim ngạch XNK của Việt Nam đã tăng 4 lần. 
Cũng theo lãnh đạo Tổng cục Hải quan, nhờ những kết quả trên mà thứ hạng về XNK của Việt Nam (theo xếp hạng của WTO) tăng lên rõ rệt. Cụ thể, xuất khẩu hàng hóa của nước ta từ vị trí 50 trong năm 2007 lên vị trí 26 trong năm 2016. Trong khi đó, nhập khẩu của Việt Nam cũng từ vị trí 41 trong năm 2007 lên 25 trong năm 2016 và chắc chắn sẽ tiếp tục tăng bậc trong năm 2017. Theo Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ, đây là năm thứ hai liên tiếp Việt Nam có xuất siêu trong quan hệ thương mại với các nước. Xu thế này có thể được duy trì trong năm 2018. Cộng đồng các DN Việt Nam, đặc biệt là các DN FDI đã tham gia ngày càng sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
4.Dự trữ ngoại hối tăng kỷ lục cao hơn dự đoán 
2017 được đánh giá là một năm rất thành công trong điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước. Hàng loạt dấu ấn trong điều hành được ghi nhận như thị trường lãi suất ổn định và giảm nhẹ góp phần hỗ trợ tích cực cho doanh nghiệp trong sản xuất kinh doanh; thanh khoản hệ thống dồi dào sự bơm vào - hút ra của NHNN trên thị trường luôn nhịp nhàng, cân đối; Tỉ giá VND/USD theo đó cũng có một năm bình ổn với giá USD giảm tới 1,4% (mức giảm lớn nhất từ trước đến nay) đi kèm dự trữ ngoại hối tăng kỷ lục cao chưa từng có (xấp xỉ 50 tỉ USD); 
2017 cũng là năm ngành ngân hàng thông qua Đề án tái cơ cấu ngành 2016-2020; Xây dựng hàng loạt văn bản pháp luật nền tảng tốt cho hệ thống, được Quốc hội thông qua Nghị quyết xử lý nợ xấu thực sự khơi thông dòng vốn cho các ngân hàng và nền kinh tế. Đặc biệt với việc thông qua Luật Các tổ chức tín dụng, NHNN kỳ vọng hoạt động ngân hàng giai đoạn tới sẽ lành mạnh hơn.
5. Vốn FDI cao kỷ lục ​
Nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đổ vào Việt Nam năm 2017 đạt kỷ lục với số vốn đăng ký gần 36 tỉ USD, tăng gần 45% so với năm 2016. Số vốn này đã tăng gần gấp đôi so với 4 năm trước (năm 2014 đạt 20 tỉ USD). Không những đạt kỷ lục về vốn thu hút, số vốn FDI cũng cao nhất từ trước tới nay với con số 17,5 tỉ USD. 
Một số chuyên gia cho rằng, có thể gọi 2017 là năm được mùa các dự án tỷ USD. Hàng loạt dự án ngành sản xuất phân phối điện, công nghiệp chế biến chế tạo hút dòng vốn FDI tỷ USD về Việt Nam như DA đầu tư xây dựng nhà máy nhiệt điện BOT Nghi Sơn 2 (Thanh Hóa) vốn đầu tư 2,79 tỉ USD; DA Nhà máy nhiệt điện BOT Vân Phong 1 (Khánh Hòa) vốn đầu tư 2,58 tỉ USD; DA nhà máy nhiệt điện BOT Nam Định 1, vốn đầu tư 2,07 tỉ USD; DA Samsung Display Việt Nam điều chỉnh tăng vốn đầu tư thêm 2,5 tỉ USD tại Bắc Ninh. DA đường ống dẫn khí lô B - Ô Môn, tổng vốn đầu tư đăng ký 1,27 tỉ USD…
6.Lần đầu tiên có nghị quyết về kinh tế tư nhân 
Sau hơn 30 năm đổi mới của đất nước, kinh tế tư nhân lần đầu tiên được khẳng định là “một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”. Quan điểm chỉ đạo tại Nghị quyết này là phát triển kinh tế tư nhân lành mạnh theo cơ chế thị trường là một yêu cầu khách quan, vừa cấp thiết, vừa lâu dài trong quá trình hoàn thiện thể chế, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta; là một phương sách quan trọng để giải phóng sức sản xuất; huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển. 
Đồng thời, kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng để phát triển kinh tế. Kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể cùng với kinh tế tư nhân là nòng cốt để phát triển nền kinh tế độc lập, tự chủ. Xóa bỏ mọi rào cản, định kiến, tạo mọi điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế tư nhân lành mạnh và đúng định hướng. Kinh tế tư nhân được phát triển ở tất cả các ngành, lĩnh vực mà pháp luật không cấm.
7. Năm của các thương vụ thoái vốn lớn
Năm 2017 ghi dấu những thương vụ thoái vốn nhà nước kỷ lục và thành công. Vào tháng 11/2017, Tổng Công ty Kinh doanh vốn Nhà nước SCIC quyết định bán 3,33% vốn điều lệ tại Vinamilk. Phiên đấu giá thành công đã thu về cho Nhà nước  8.990 tỉ đồng. Đây cũng là số tiền một tập đoàn của Singapore đã chi ra mua trọn gói lô đấu giá này. Ngày 18/12, hơn 343 triệu cổ phần nhà nước tại Sabeco, tương đương 53% cổ phần cũng bất ngờ  được hai nhà đầu tư mua toàn bộ, trong đó có Công ty TNHH Vietnam Beverage, đơn vị có 49% cổ phần của ThaiBev của Thái Lan. Dù còn nhiều lời bàn ra tán vào về việc hơn 50% cổ phần của hãng bia danh tiếng chiếm 50% thị phần cả nước đã bị bán vèo nhưng thương vụ cuối cùng thu về gần 110.000 tỉ đồng cho nhà nước. Hai phiên đấu giá thành công nêu trên đã chuyển đi một thông điệp: Nhà đầu tư nước ngoài đang rất mong chờ những phiên thoái vốn Nhà nước tại nhiều doanh nghiệp lớn trong 2018.

8.Nóng chuyện đề xuất tăng 5 loại thuế 
Năm 2017, ngành Tài chính thu hút sự chú ý của cả xã hội khi đề xuất thay đổi hàng loạt sắc thuế gián thu đánh vào người tiêu dùng, trong đó đa phần là đề xuất tăng. Điển hình trong các đề xuất tăng thuế là đề xuất tăng thuế giá trị gia tăng (VAT) từ 10% hiện hành lên 12%; loại nhiều nhóm hàng hóa đang được ưu đãi miễn, hoặc giảm thuế VAT sang nhóm chịu thuế thông thường, như nước sinh hoạt, một số nhóm thiết bị y tế, giáo dục... Cùng đó, Bộ Tài chính cũng đề xuất đánh thuế tiêu thụ đặc biệt với nước ngọt; tăng thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá; nâng thuế với ô tô bán tải; sửa đổi lại khung thuế thu nhập cá nhân; tăng thuế và chia thang bậc với thuế thu nhập cá nhân của người trúng thưởng. Cùng đó, năm qua, đề xuất tăng khung thuế môi trường với xăng dầu bán lẻ của Bộ Tài chính cũng tiếp tục gây ra nhiều tranh cãi, dù bộ này vẫn kiên định với ý kiến phải tăng dù nhiều ý kiến phản biện không đồng thuận với đề xuất này. Ngoài ra, Bộ Tài chính cũng đề xuất trao quyền khởi tố điều tra cho cơ quan thuế, sáp nhập bộ phận thu thuế và thu bảo hiểm xã hội bắt buộc cũng khiến dư luận xôn xao, với nhiều ý kiến trái chiều. Xuyên suốt những vấn đề trên trong năm qua cơ bản vẫn là các thảo luận không đồng thuận với các đề xuất tăng thuế của Bộ Tài chính.
9.VN-Index đạt 970 điểm, tăng cao nhất trong 10 năm 
Ngày 4/12/2017, chỉ số VN-Index đạt mốc 970 điểm (tăng gần 46% so với ngày 30/12/2016), chính thức lấy lại toàn bộ điểm số đã mất kể từ cuối năm 2007 do chịu tác động trực tiếp từ khủng hoảng tài chính toàn cầu. Mức vốn hóa thị trường đến cuối năm 2017 đạt gần 3.360 nghìn tỉ đồng, tương đương 74,6% GDP, vượt chỉ tiêu đặt ra cho năm 2020 theo chiến lược phát triển thị trường chứng khoán năm 2020 đã được phê duyệt. Năm 2017, các nhà đầu tư nước ngoài đã thực hiện mua ròng gần 26 nghìn tỉ đồng cổ phiếu, trái ngược hẳn so với thực tế của năm 2016 khi khối ngoại bán ròng 6.821 tỉ đồng. Đây là lượng giao dịch ròng trực tiếp thông qua giao dịch hàng ngày lớn nhất lịch sử, vượt xa cả thời kỳ bùng nổ 2007. Tính đến cuối tháng 11/2017, tổng giá trị danh mục của nhà đầu tư nước ngoài tăng mạnh, đạt hơn 31,4 tỉ USD, tăng 81,3% so với cuối năm 2016.
10. Những con số kỷ lục cho sự phát triển kinh tế 
Báo cáo trước Quốc hội tại kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa 14, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc thông báo Chính phủ ước thực hiện hoàn thành cả 13 chỉ tiêu kinh tế - xã hội được giao trong năm 2017. Theo đó, sẽ có 8 chỉ tiêu đạt và 5 chỉ tiêu vượt kế hoạch. 

 Ban Biên tập Tạp chí Gỗ Việt
GỖ VIỆT số 96